Петроглифтердегі Дулаттардың таңбалары

Петроглифтердегі Дулаттардың таңбалары. Мыңүйсін шұңқыры

Айтпақ болған жәйттің уәжді екендігіне сеніміміздің кәміл болуы үшін дулаттардың таңбасына және бір рет үңілейік

Айтпақшы, түркі тайпалары мен руларының таңбалары көптеген ғасырлар мен мыңжылдықтар бойы өзгерістерге ұшырамаған. Соларға қарап түркілер қауымдастығына жататындығын мейлінше дәл анықтап, айқындау мүмкін

Сонымен, әрқилы ғасырларда және мыңжылдықтарда Еуразияның шетсіз-шексіз кеңістігінде қолданылған дулаттардың таңбаларына салыстырмалы көз шолымды талдау жасалық

Дулаттар сондай-ақ таңбалардың кең түрін қолданған

Олар бұны өздерінің арғы ата-бабалары үйсіндерден мұраға алған-ды

Сонымен, таңбаларды салыстырмалы талдау нәтижелері олардың біртектілігін аңғартады және соның негізінде мынадай қорытынды жасауға болады: дулаттар - ежелгі халық

Осы таңбаларды иемденген дулу, дуло, дуглаттар, дулаттар әртүрлі фонетикалық дыбыстармен айтылатын бір ғана тайпа

Дулаттардың ең ежелгі ата-бабалары Халықтар тарихының басталуында ақылға қонбайтын кереғар жағдайларды байқамау мүмкін емес

Мәселен, Шумер мен Египеттің тарихы біздің эрамыздан бүрынғы ІV-ІІІ мыңжылдықтардан бастау алады, ал қазақтардікі біздің эрамызға дейінгі VIII ғасырдан делінеді

Ал біздің көршіміз - орыстардың тарихы мүлдем күлкі тудырарлықтай айтылып та, жазылып та келді. Атап айтқанда, жылнамашылардың жалғанды жалпағынан басқан жыл санауы бойынша біздің эрамыздың IX ғасырынан алғашқы қадамы жасалынған дейді

Қазақтар мен орыстардың ата-бабалары жоғарыда аталған ғасырлардан бүрын қайда жасырынып қалған?

Өйткені олар да шумерлер мен египеттіктер ғұмыр кешкен уақыттарда бар болған, тіршілік еткен

Біздің ата-бабаларымыз да өздерінің жазбаша тарихына ие еді, бар-жоғы тарихшылар қажет етпеді немесе тиесілі мәселелерден тыс қалдырды

Еуразияның көптеген халықтарының тарихын ежелгі халықтардың ең алдыңғы қатарлы өкілдеріні бірі - бұлғарлар сақтай алды

Олардың ұлы да жанқиярлық қажыр-қайрат танытқан ұлдарына біз басымызды иіп, тағзым етеміз және алғысымызды білдіреміз

Адамзат баласы қай кезден бастап, тас дәуірі қатпарлары арасынан шығып, бір-бірін тани бастады?

Генетиктер тым ерте замандарда-ақ (10-15 мың жыл бұрын) үнді еуропалықтардың Rla және Rlb гаплотоптарына, екі туыстас қауымдастыққа бөлінгенін мойындайды

Бастапқы тобы (Rla):

- скифтердің

- сарматтардың

- галлдардың

- үнділердің

- ирандардың

- гректер мен славяндардың қалыптасуы үшін генетикалық негіз болды

***

Екінші тобы (Rlb):

- герман тайпалары

- массагет

- британ

- ибер

- және түркілердің арғы ата-бабалары болып табылады»

(Трусов С.В. Русьтегі Дуло әулетімен белгілі ғұндардың (хундардың) тарихы. РенТВ арнасына берілген сұхбат)

Сонымен, біздер ең басты мәселені анықтадық, бұл - түркілердің арғы тектері үндіеуропалықтар болғандығы

Айтпақшы, мұндай жағдаят ғылыми тұрғыда баяғыдан- ақ дәлелденген

Ал үндіеуропалықтардың ең ежелгі отаны - Еділ-Орал аймағы болып табылады

Олай болса, осынау топырактан түркілердің арғы ата-бабаларының тарихы және олардың ең көне тілі бастау алады

«Татарстанның тарихы» кітабының авторлары Д.К.Сабирова, Я.Ж.Шарапов былай деп жазады:

«Тайпа үшін өз тілі, жеке есімі және ерекше территориясы тән. Тілдің өсіп-өркендеуіндегі күрт өзгерістерді көптеген ғалымдар неолит және энеолит (тастан қолаға өту немесе мыс ғасыры) дәуірі деп есептейді, яғни, қазіргі көп тілдер тобының калыптасуы жүзеге аскан б.ғ.д. УІІ-ҮІ мыңжылдыктар

Кейбір түркітанушылар шамамен б.ғ.д. VIII-V мың жылдыктарда тілдердің түркі топтары бөлініп шыға бастады деп санайды. Қалай дегенде де, Еділ-Орал тайпалары б.ғ.д. II мыңжылдыктардың өзінде-ак тілдік тұрғыда бөлінуді бастан кешті (солтүстік түркілер және фин-угорлар)»

Егерде түркі тілі пайда болса, онда сол тілде сөйлейтін халыктар да болуы тиіс, өйткені олар ұрпактан-ұрпакка өз тәжірибесін, коршаған әлем мен өз ортасын, көзкарасы мен дүниетанымын және тарихи бастауларын жеткізумен ерекшеленеді

Ежелгі адамдардың рухани мұрасы мифтерде, аңыздарда, жырларда, эпостарда, дастандарда, ертегілерде, өсиетнамаларда айкын бедерленеді

Осынау ежелгі дүниенің рухани байлығын бұлғарлардың тамаша тарихшылары жазып алды, бұның өзі белгілі бір дәрежеде түркілер тарихының бастау көзін құрастыруда елеулі септігін тигізді

Қази Бараж Имен мен Синд деп жауап берер еді. Біріншісі - түркілердің ата-бабалары, ал екіншісі - ирандардікі. Аралас-құралас тұрмыс кешу олардың тілдерінің өзара байланысына өз ізін қалдырды

Былайша айтқанда, бұл тілдер ұлы уақыт пен келісті кеңістіктің қойнауынан шыққан деуге болады. «Жаграф тарихы» мәліметтеріне сәйкес әлемдегі ең ежелгі мемлекет (дәлірек айтқанда тайпалық одақ) Еділ- Орал аймағында б.э.д. XV мыңжылдықта , яғни шумер мен египеттен әлдеқайда ерте дүниеге келді

Оны имендіктер кұрды, бұлар бұлғарлардың арғы ата- бабалары , олар Идель (Жеті тайпа) мемлекетіне бірікті. Оның бірінші билеушісі Жали-Иджи, басқаша айтқанда, Іжік (б.э.д. 14953-14653 жылдар) болып табылады

Ол өзінін патшалар әулетінің негізін қалады. Тайпалар арасындағы соғыстар оларды Еуропа мен Азияның түрлі-түрлі аймақтарына қоныс аударуға, тіпті, Солтүстік Африкаға көш бетін түзуге мәжбүрледі

«Бірінші болып Еділ-Орал аймағын тастап, керуен көшін бастаған Rlb гаплотобының иеленушілері; коныс аударған олар содан кейін Қытайдың солтүстік тұсы мен Орта Азияны мекендеді

Соңыра Копетдаг, Эльбрус және Загрос тауларының жоталары арқылы Алдыңғы Азия мен Таяу Шығысқа енді

Одан әрі қарай олардың ұрпақтары

- тормен

- керман

- кутии

- готтар

- массагеттер

- дахтар

- түркілер және т.б. болып белгілі болды

***

XIII ғасырдағы бұлғар тарихшысы Қази Бараж өзінің айтқанына орай, ежелгі бұлғар мәтіндеріне иек артып, ғұндардың ата-бабалары тормен тайпалары болғандығын, олардың өте ерте замандарда Месопотамияға баса-көктеп кіріп, ұзақ уақыт бойы сол жерде байырғы тұрғындармен бірге тыныс-тіршілік жасағандығын, қазіргі зерттеушілер бұларды шумерлер деп қате айтатындығын атап көрсетеді

Бұл тайпалар , яғни ежелгі үндіеуропалықтар (тормендер, Rlb гаплотобын иемденгендер) тұрғылықты жаңа жерде имендер деген атауға ие болды

Кейініректе (менің есебім бойынша б.э.д. 4 мыңжылдықтың ортасында) Тигр және Ефрат алқабының оңтүстік және орта бөлігін арабтар тайпасының арғы ата-бабалары басып алып , Месопотамияның ежелгі тұрғындарын ( J2 және Rlb гаплотоптары) солтүстікке, сондай-ақ батысқа, Жерорта теңізіне қарай қоныс аударуға мәжбүрледі

Олардың бір бөлігі Миной өркениетін құрды. Менің пікірімше, босқындар ежелгі египет мемлекеттілігін қүруға қатысты, сөйтіп, беріректе Нил алқабындағы көпсанды аборигендер арасында жүтылып кетті.»

(С.В.Трусов. Русьте белгілі Дуло әулеті аталған ғұндар (хундар) тарихы. РенТВ арнасына берілген сұхбат)

***

Сонымен, идельдіктер (имендер) көне заманда өте дамыған өркениетке қол жеткізген шумерлер (сувар), египеттік (мамил), хет, троя (атряч), крит (креш), грек, миной, этрури (этруск) елдерінің негізін қалады

Имендіктердің қоныс аударып, өрістерін өзгерткен қозғалысын археологтар, тарихшылар, генетиктер дәлелдеп отыр. Мәселен, Rlb гаплотобын иемденген имендер бойындағы сипаттар фараон Тутанхамонда , сондай-ақ Алдыңғы Азияның ежелгі тұрғындарынан табылған

***

Қази-Бараж Жерорта теңізі жағалауынан имендіктердің қозғалып, ежелгі ата қонысы Поволжьеге қарай бағыт алғанын мәлімдейді, бірақ жергілікті тұрғындардың қарсылық танытуы салдарынан одан әрі шығысқа қарай көшуге мәжбүр болды

Сөйтіп, олар ежелгі Қытайдың шекарасына аяқ тіреп, мұнда хундар (ғұндар) деген атауға ие болды

Сонымен, бастапқыда Орал-Поволжье аймағында (көне Тұранда) пайда болған ежелгі түркілердің арғы ата- бабаларының өркениеті одан әрі дамып, өркендеуіне Шумерде, Египетте , Кіші Азияда, Жерорта теңізінде, Ежелгі Грекияда және Этруриде өз жалғасын тапты

Содан кейін өркениет ошағы Қазақстанға, Алтайға, Онтүстік Сібірге, Монғолияға, Қытайға ұштасты.

Мінеки, Жерорта теңізінің арғы жағынан келген осы имендіктер көптеген халықтардың, соның ішінде:

- қазақтардың

- үйсіндердің

- ғүндардың және дулаттардың арғы тегі болып табылады!

***

Имендіктердің қоныс аудара көшкен қозғалыстары ономастика деңгейінде де мойындалады. Ресей ғалымы С.В.Трусов былай деп мәлімдейді:

«... имен (мен, ман, мин) негізіндегі сөздер Алдыңғы Азия және Шығыс Жерорта теңізі, сондай-ақ Шығыс Азияда кеңінен қолданыста екендігі байқалады

Мәселен, Месопотамияның солтүстігінде, кейініректе Ман мемлекеті өмір сүрді, мүнда кутилер мен маннейлер тыныс-тіршілік етті. Шығыс Жерорта теңізінің ежелгі картасынан біз минойліктер мен минилерді таба аламыз

Тіпті, Нил алқабында мемлекеттіліктің негізін қалауда еңбегі ерен делінетін Египеттің бірінші фараонының есімі Мен (Манефонда Менес, Геродотта Мин) деп аталады.

Дәстүрге сай оның билеушілік уақыты сонау б.ғ.д. 4-мыңжылдықтың екінші жартысында өтеді