Трамптың бала күннен досы Питер Тиктин сайлаудан кейін АҚШ-та әскери жағдай енгізу мүмкіндігі туралы айтты — Axios

Трамптың айналасында төтенше шаралар ашық талқылануда. MAGA қозғалысының белсенділері АҚШ президенті Дональд Трампқа, егер Конгреске аралық сайлау «бұрмаланды» деп есептелсе, төтенше шараларға, атап айтқанда әскери жағдай енгізуге жүгінуді ұсынуда.

Бұл туралы Axios жазады.
Бұл ұсыныстардың кейбірі Трамптың заңды өкілеттіктерінің шеңберінен әлдеқайда шығып кетеді. Бұл ретте алдағы сайлаудың бұрмаланатыны туралы ешқандай дәлел жоқ. Дегенмен, мұндай идеяларды алға тартып жүрген адамдардың президентке тікелей қолжетімділігі бар.

Сайлау мәселелерімен айналытатын танымал MAGA белсендісі Тина Питерс осы айда Трамппен кездескен болатын. 2024 жылы ол сайлау жабдықтарына рұқсатсыз қол жеткізгені үшін сотталған еді. Биыл Колорадо губернаторы, демократ Джаред Полис жазасын жеңілдеткеннен кейін Питерс босатылды.

Маусым айының соңында Питерс пен оның адвокаты Питер Тиктин де Ақ үйде Трамппен кездесті.

MAGA белсенділері не ұсынып отыр

30 қыркүйекте Rumble платформасында трансляцияланған MAGA белсенділерінің сайлауға арналған видеоконференциясы кезінде қатысушылар қараша айында орын алады деп есептейтін сайлау қауіпсіздігіндегі ауқымды заңбұзушылықтар туралы ескертті. Олар шұғыл шаралар қабылдау қажеттігін талап етті.

Трамптың балалық шақтағы досы Питер Тиктин әңгіме барысында «...кезекті бұрмаланған сайлау болған жағдайда әскери жағдай енгізуге тура келеді» деп мәлімдеді.


«Кейін не боларын білмес бұрын, не болғанын анықтау үшін бюллетеньдер мен сайлау жабдықтарын тәркілеу қажет болуы мүмкін», — деп кейін түсіндірді ол Axios басылымына.


2020 жылы Пенсильваниядағы дауыс беру кезіндегі ықтимал заңбұзушылықтар туралы куәлік берген Грегори Стенстром сайлаудың қауіпсіздігіне алаңдағандықтан, ең алдымен сайлауды тоқтата тұрғысы келетінін мәлімдеді.

Балама ретінде ол Трампқа штаттарды сайлауды өткізу тәртібін өзгертуге мәжбүрлеу үшін Төтенше жағдайлар туралы заңды (National Emergencies Act) пайдалануды ұсынды.

Видеоконференцияға Тина Питерс те қатысты. Тамыз айынан бері ол интернетте қолмен толтырылатын қағаз бюллетеньдерге көшуді және мүмкіндігінше барлық дауыстарды қолмен қайта санауды көздейтін өз жоспарын насихаттап келеді.

«Оның жоспары — қағаз бюллетеньдердің сақталуын қамтамасыз ету және дауыстарды қолмен санау», — деді Тиктин.

Colorado Public Radio-ға берген сұхбатында ол бұл «машиналардың кез келген ықпалын жоққа шығаратынын» қосымша түсіндірді.

Peter Ticktin, Флоридалық заңгер, Трамптың бала күннен досы

Мұндай видеоконференциялар сайлау мәселелерімен айналысатын белсенділер қауымдастығында жүйелі түрде өткізіліп тұрады. Оларға АҚШ-тың түкпір-түкпірінен қатысушылар қосылады.

Жүргізуші Стив Стерн көрермендерді қараша айында сайлау учаскелерінде жұмыс істеу немесе байқаушы болу үшін Республикалық партия арқылы тіркелуге шақырады.

(БАСҚA ЖАНАЛЫҚ): Трамптың мәлімдемелеріне байланысты көптеген американдықтар сайлаудың әділдігіне сенбейді — сауалнама (23.04.2026, 17:41)

Трамп әскери жағдай енгізе ала ма немесе сайлауды кейінге қалдыра ала ма

Заңгерлер АҚШ президентінің белсенділер ұсынған шаралардың көбін жүзеге асыруға өкілеттігі жоқ екенін атап көрсетеді.

«Төтенше өкілеттіктер — бұл президентке өзіне ұнағанның бәрін жасауға мүмкіндік беретін карт-бланш емес. Президент кез келген жағдайда Конституция мен Конгресс қабылдаған заңдар шеңберінде әрекет міндетті», — деп түсіндірді Бреннан орталығының сайлау және мемлекеттік басқару мәселелері жөніндегі заңгерлік кеңесшісі Дерек Тислер.

Оның айтуынша, заңнама мынадай шектеулерді белгілейді:


Сайлауды өткізу мерзімдері. Федералдық сайлау күнін Конгресс анықтайды. Трамп аралық сайлауды жеке өзі кейінге қалдыра алмайды.



Дауыстарды санау және дауыс беру жүйелері. Штаттар федералдық заңнамаға сәйкес дауыс беру жүйелерін өз бетінше таңдайды және дауыстарды санау тәртібін анықтайды. Трамп бүкіл ел бойынша дауыстарды қолмен қайта санауға немесе дауыс беру жабдықтарын ауыстыруға бұйрық бере алмайды.



Төтенше өкілеттіктер және әскери жағдай. Төтенше өкілеттіктер Трампқа штаттардың сайлау заңдарын жоюға немесе конституциялық шектеулерді айналып өтуге мүмкіндік бермейді. Тіпті әскери жағдайдың өзі оған сайлау материалдарын бақылауға алуға немесе федералдық заңдар мен штаттардың сайлау туралы заңдарын елемеуге құқық бермес еді.


Tina Peters - MAGA қозғалысының белсендісі

Бұрмалау туралы теорияларды жақтаушылар Трамп әкімшілігінде жұмыс істейді

2020 жылғы президенттік сайлау нәтижелеріне қатысты күмәндар Трамп әкімшілігінің өкілдері арасында да, атап айтқанда қазіргі уақытта сайлаудың әділдігін қамтамасыз етуге жауапты шенеуніктер арасында да кең таралған.

2020 жылғы сайлау нәтижелерін Пенсильвания мен Аризонада даулауымен танымал Хизер Гани қазіргі уақытта Ішкі қауіпсіздік министрінің сайлаудың әділдігін қамтамасыз еті жөніндегі көмекшісінің орынбасары қызметін атқарады, сондай-ақ АҚШ-тың Иммиграциялық және кедендік қызметі (ICE) директорының аға кеңесшісі болып табылады.

Ақ үйдің кеңесшісі Питер Наварро сайлау кезіндегі жаппай бұрмалаулар мен заңбұзушылықтар туралы өзінің баяндамасын насихаттауды жалғастыруда.

Соны сайлау инновациялары және зерттеулері орталығының атқарушы директоры Дэвид Беккер Трамп әкімшілігінің сайлауға дайындалуға жеткілікті уақыты болғанына назар аударды.

«Бұл сайлау әкімшілік үшін тосынсый болған жоқ. Олар билік басында 21 айдан бері отыр. Сайлауға 20 күн қалды, ал олар әлі де ештеңе істеген жоқ», — деді Беккер.

Еске салайық, қазіргі уақытта сауалнама нәтижелері АҚШ Конгресінің бақылауын сақтап қалуға тырысып жатқан республикашылар үшін күрделі көріністі көрсетіп отыр. Сонымен қатар, олар сауалнамалардың қате болуы мүмкін деген оймен көбірек жұбатылуда.

Ақ үйдің баспасөз хатшысы Лорен Бис Axios басылымына берген түсініктемесінде былай деді: «Америкалықтар өз нәтижелеріне толық сенім білдіру үшін қауіпсіз, қорғалған және ашық сайлауға лайық. Президент Трамп заңды түрде берілген әрбір дауыс есепке алынуы, әрбір сайлау қорғалуы және американдықтар сайлаудың әділдігіне толық сенімді болуы тиіс деп санайды».