Ақмырза әулеті (Құлшығаш) — 186–190-беттер

тақта қойылды. Осы жылдардағы еңбегі бағаланып, 2018-жылы ОҚО əкімінің бұйрығымен “Облысқа сіңірген еңбегі үшін» медалімен жəне Республикалық ұстаз жолы қоғамдық қорының шешімімен “Денсаулық” медалімен, денсаулық сақтау саласында” Елеулі еңбегі үшін” жəне “Ардақты ардагер” медаль, төсбелгісімен марапатталды. Республикалық Д.А.Қонаев қоры атынан “Қонаев“ медалімен жəне дəстүрлі халық медицина саласында жəне медицина психология парапсихолгия саласындағы жетістіктері үшін “Бейбітшілік əлемі” (Планета Мира-Word ot Peace) Халықаралық Қазақ Творчестволық Бірлестігінің атынан “Алтын қыран” жəне “Авиценна” медалімен марапатталды. Əбдімəлік Ағыбай – 1960 жылы Шағыр стансасында дүниеге келді. Ол жастайынан газет жұмысына араласып, шағын мақалалары мен фоторепортаж- дары Бөген ауданы мен Арыс қаласына ортақ «Коммунизм таңы», республикалық «Қазақстан пионері» газеттерінде жарияланып тұрды. Əл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің журналистика факуль- тетін бітірген соң Шардара аудандық «Өскен өңір», облыс орталығындағы «Шымкент келбеті», «Арыс ақиқаты», республикалық «Жұдырық» сын-сықақ, «Барыс» тəуелсіз газеттерінде тілші, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы қызметтерін атқарды. 1999-2007 жылдары «Оңтүстік Қазақстан» газетінің Арыс, Отырар, Ордабасы аудандары бойынша меншікті тілшісі болды. 2005 жылдың мамырынан «Арыс ақиқаты» газеті редакциясы ЖШС директор-редакторы. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, ҚР Журналистер одағы ОҚО филиалы тексеру комиссияның мүшесі, Еуразия Медиа форумдарының 2007 жылдан бергі тұрақты делегаты. Ə.Ағыбай Арыс қалалық мəслихатының ІІІ шақырылымына депутат болып сайланды. Ол ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Алғыс хатымен, «Қазақстан Конститу- циясына – 10 жыл» жəне «Қазақстан Конституциясына – 20 жыл» мерекелік медальдарымен, І дəрежелі «Еңбек даңқы» төсбелгісімен, ҚР Байланыс жəне ақпарат министрлігінің, сондай-ақ, ҚР «Бас редакторлар клубы» ҚБ Құрмет грамоталарымен, ОҚ облысы əкімдігі мен облыстық мəслихаттың, «Нұр-Медиа» холдингінің, ОҚО Ішкі саясат департаменті мен Журналистер одағының дипломдарымен марапатталған. «Оңтүстікке – 85 жыл» фотобайқауының жеңімпазы, «Күлкі айдары» облыстық фестивалының лауреаты, ОҚ облысының 2000 жылғы «Үздік журналисі». Ə.Ағыбай «Арыс – Орталық Азия қақпасы» атты көркемсуретті тарихи- танымдық, «Арыс қалалық мəслихатына – 20 жыл» кітаптарының авторы жəне «Менің Отаным – Қазақстан» сериясымен «Фолиант» баспасынан жарыққа шыққан «Арыс» кітабы, «Арыс» энциклопедиясы, «Абаттанған, ажарланған Арыс» түрлі-түсті фото альбомы да Əбдімəліктің шығармашылық еңбегінің нəтижесі. 186

Болатбек Бектасұлы «Əке көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер» деп аталар даналығы айтқандай, əулетіміздің шежіресін қажымай-талмай жинасты- рып, ағайындарға ұсынып, елдің алғысын, батасын алған Б.Бейісбеков көкеміздің ұлы Болатбек те өнер жолын қуып, қазағымыздың салт-дəстүрін, қол өнерін əрі қарай дамытып, өз əріптестерінің ортасында жүлделі марапатқа ие болып жүр. Ол бүгін Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі, Қазақстан Республикасы қолөнершілер одағының мүшесі. Тағыда бір мақтанатын жағдай, осы Б.Бейісбеков көкеміздің отбасысынан жеті кісі Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі, оның бесеуі Қазақстан Республикасы қолөнершілер одағының мүшесі болып танылып отыр. 1960 жылы Арыс қаласында туған Болатбек Бектасұлының өнерде алған жүлделері ұшан теңіз, егер ішінара атап айтсақ, 2009 ж.- «Шебер-2009» еліміздің қолөнершілер байқауының «Озат іскер» номинациясының жеңімпазы. 2012 ж.-«Шебер-2012» еліміздің қолөнершілер байқауының «Жоғарғы шеберлік» номинациясының жеңімпазы. 2012 жылдың еліміздің «Үздік суретшісі» номинациясының, 2020 жылдың «Мəдениет саласының үздігі» төс белгісінің иегері. Сонымен қатар, өнер жолында алған алғыс хаттарын, қаржылай сертификатын, мадақтау төсбелгісі мен медальдарын санасаңыз саусақтың саны жетпейді. Б.Бектасұлы жанұялық "Асыл мұра", "Шаңырақ", "Туған жерге тағзым", "Бабалар ізімен", "Ғасырлар үні" ұйымдастырып бүкіл халықты өзінің, отбасының қол өнер саласындағы жетістіктерімен таныстырып қуантуда. Шығармашылық жұмыстары өнер сүйгіш алыс жақын шетел азаматтар- ының коллекциясында сақтаулы. Б.Бектасұлы қазіргі таңда ОҚО Шымкент қаласында тұрады, жанұясында 5 қыз, 1 ұлы өсіріп, ұлды ұяға, қызды қияға қондырып, 20 немере сүйіп тəрбиелеп отырған үлгілі отбасы атанып отыр. МЕДИЦИНА САЛАСЫНДА Орынбаев Тұрмахан – (1933-2001 ж.) Арыс қаласында дүниеге келді. 1956 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтының емдеу факультетін үздік бітірді. Еңбек жолын Арыс қалалық ауруханасында дəрігер-хирург болып бастап, осы аурухананың хирургия бөлімінің меңгерушісі ретінде жалғастырды. Одан кейін облыс орталығына ауысып, ІІІымкент қалалық ауруханасының хирургия бөлімін басқарды. 1959-1961 жылдары Мəскеудегі «Дəрігерлердің білімін жетілдіру жөніндегі орталық институттың» ординатурасында оқыды. Тұрмахан Орынбайұлының дəрігерлік жəне ғалымдық қызметі 1961 жылдан бері Шымкент жедел дəрігерлік жəрдем көрсететін ауруханасымен тығыз байланысты. Ол кісі 1969 жылы медицина ғылымдарының кандидаты, 1992 жылы медицина ғылымдарының докторы диссертациясын тамаша қорғап шықты. Жүзден астам ғылыми еңбегі, екі монографиясы, 20-ға жуық өнертапқыш- тық жаңалықтары бар. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген дəрігері, денсаулық сақтау ісінің үздігі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. 187

Тұрмахан Орынбаевтың 1973 жылдан бері қолданылып келе жатқан барокамералық емдеу жүйесі ғылыми медициналық құндылығы жағынан бұрынғы КСРО аумағында алғашқы орынды иеленіп, шет елдерге де кеңінен танымал еді. Шымкент қаласының құрметті азаматы. Қаладағы орталық көшелердің біріне есімі берілген. Сейдінов Шора Мұсəліұлы - Ғалым, медицина ғылымдарының докторы (2001), профессор (2006 ж). Ол 1952 жылы 1 наурызда Оңтүстік Қазақстан облысы, Киров ауылында дүниеге келген. 1969 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтына оқуға түсіп, 1975 жылы балалар хирургі мамандығын алып шығады. 1975-1976 жылдары балалар хирургі мамандығына сəйкес интернатурадан өткен. 1976-92 жылдары ОҚ облыстық ауруханасының балалар хирургиясы бөлімшесінде дəрігер-ординатор, 1992-1993 жылдары осы мекемеде қабылдау бөлімшесінің меңгерушісі, 1993-2006 жылдары ОҚ облыстық қан құю стансасының бас дəрігері, 2006-2007 жылдары ОҚ облыстық балалар ауруханасы балалар хирургиясы бөлімшесінің меңгерушісі, сонымен қатар, ОҚММА балалар хирургиясы кафедрасының профессоры қызметін атқарып жүрді. 2007 жылдан күні бүгінге дейін Қ.А.Иассауи атындағы ХҚТУ хирургия кафедрасы меңгерушісі қызметін абыроймен атқарып келеді. 1995 жылы «Гигиена» тақырыбы бойынша кандидаттық диссертация, ал 2001 жылы Мəскеу қаласында «Гематология жəне қан құю» тақырыбы бойынша докторлық диссертация қорғады. 260-тан астам ғылыми, оның ішінде қан қызметінің өзекті мəселелері бойынша 4 монография, қазақ тілінде шығарылған «Балалар хирургиясы» жайлы оқулық жəне балалар хирургиясы жайлы 3 оқу-əдістемелік нұсқаулығы жарық көрген. Ш.Сейдіновке Ресей жаратылыстану Академиясының ғылымға жəне білімге сіңірген еңбегі үшін «Құрметті қайраткер» атағы берілді. Ол сондай-ақ, «ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» (2001), Қазақ-швейцар іскерлік саммитінде «Мінсіз іскерлік беделі үшін» алтын медалінің (2005), «ҚР ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісінің (2010) иегері. ӨНЕР ЖҰЛДЫЗДАРЫ Үсенбаева Нұржамал Пернебекқызы – 1958 жылы 4 маусымда Оңтүстік Қазақстан облысы Арыс қаласында туған. Əнші (лирика-колоратуралық сопрано), «Қазақстанның халық əртісі» (1996). 1984 жылы Алматы мемлекеттік консерваториясының (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) вокалдық факультетін (профессор Б.Жылысбаевтың класы бойынша) бітірген. Сол жылдан бастап Қазақ опера жəне балет театрының соло- əншісі. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2000). Европа елдерінің мəдениет саласының «Golden Europea» («Алтын Европа») жүлдесінің иегері.Татарстанның Халық əртісі. «Құрмет» (2005) орденімен марапатталған. Нұржамал Үсенбаева əлемдік деңгейдегі опера əншісі. Ол Европа мен Азияның, АҚШ-тың ең таңдаулы театрларында өнер көрсетіп, тыңдармандарын 188

тəнті еткен. Еспанов Нұрлан – 1973 жылы Арыс қаласында туылған. Қазақстан Республикасының мəдениет кайраткері, «Арай» жас орындаушылар байқауының лауреаты (1998ж.), Шəмші Қалдаяқов атындағы халықаралық байқауының дипломанты (1998ж.), «Жас қанат» республикалық байқауында «Хабар» агенттігінің төрайымы Дариға Назарбаеваның қолынан «Алтын Тұлпар» сыйлығын алған (1999.ж), Оңтүстік Қазақстан облысы «Ең үздік сазгер» номинациясының жеңімпазы (2004ж.), «Балдəурен» облыстық байқауының II орын иегері ( 2006 ж.), «Юмакс» радиосының «Қазақ əндері» бағдарламасында «Халық дауысы» номинациясының жеңімпазы (2006ж.), «Бөбек» қорының ұйымдас- тыруымен «Руханият» фестивалінің III орын иегері( 2007ж.). Қорғаныс министрлігіне қарасты Арыс гарнизонының 80-жылдық мерейтойының арнайы алқа иегері (2010 ж.). Оралова Кəрима – 1973 жылы ОҚО Ордабасы ауданының Бадам стансасында дүниеге келген. ІІІымкент педагогикалық мəдениет институтын, М.Əуезов атындағы ОҚМУ-дің музыка-педагогикалық факультетін бітірген. Аудандық, облыстық, республикалық жəне халықаралық ақындар айтысының бірнеше дүркін жеңімпазы. Екі мəрте «Жылдың ең үздік ақыны» атағын иеленген. Мəскеу мен Ташкентте өткен халықаралық айтыстардың бас жүлдегері. 2014 жылы «Мəдениет майталманы» төсбелгісін өңіріне қадады. Қазіргі таңда ОҚМУ-де қоғамдық кəсіпкер факультетінің қызметкері. Байырбекова Жазира – 1978 жылы ОҚО Бөген ауданына қарасты «Мақташы» ауылында туған. Кейін Арыс қаласына көшіп келеді. Осында мектеп қабырғасында жүріп домбырамен оркестрде ойнайды, аудан жəне облыстық байқауларға қатысады. Эстрадалық цирк колледжінің, Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің түлегі. 1992 жылы алғаш рет телеарна арқылы «Тамаша» ойын-сауық отауында, Т.Рахымовтың «Кеш жарық» бағдарламасында əн шырқайды. Əпкесі Лəззатпен жəне ағасы Ерболмен триода өнер көрсетеді. Жұбайы Жанболат Ербатыровпен дуэт құрады. Бүгінде репертуарында жүзден астам əні, 20-ға жуық бейнебаяны бар. ҚР Мəдениет қайраткері. СПОРТ САҢЛАҚТАРЫ Жақсыбаев Марат – (1948-2005 ж.) Арыс қаласында дүниеге келген. Спорттың бокс түрімен бала жасынан айналысқан, жоғары білім иесі. Жиырма жасында Алматы қаласында бокстан өткен ел біріншілігінде 48 келі салмақта барлық қарсыластарын жеңіп, Қазақстанның жеңімпазы атанады. 1970 жылы Минскіде өткен КСРО мен АҚІІІ арасындағы жекпе-жекте бірінші кездесуде-ақ жеңіп шығады. Марат Жақсыбаев Қазақ боксының жасындай жарқыраған өкілдерінің ең алғашқы легі. Олар жеңілуді білмейтін Американың «Қара маржандарын» шекесінен шертіп тоқтатқан, есеңгірете сабаған күрзі жұдырықты Кеңес Одағының батыр жігіттері еді. Ал, араға екі жыл салып, КСРО 189

халықтарының Бүкілодақтық V спартакиадасында үшінші орынды иемденді. Одан соң КСРО кубогін жеңіп алды. Өмірінің соңына дейін Қазақ спортының алтын діңгегі бола білген спортшы қай салада еңбек етсе де, еліміздің абыройын асқақтата білді. Жастардың қамқоршысы еді. Жыл сайын бокстан Марат Жақсыбаев атындағы Халықаралық турнир өтіп тұрады. Омаров Тəкен – 1949 жылы 15 сəуірде Арыс өңірінде туған. Бес дүркін облыстың, төрт дүркін Қазақстан студенттер универсиадасының жеңімпазы. 1969- 70-ші жылдардағы ҚР чемпионы. 1969 жылы Қазақстан - Нигерия (Африка) халықаралық кездесуінің, 1971 жылы ҚР кəсіподақтар ерікті спорт қоғамының жеңімпазы, Бүкілодақтық жарыстың 1972 жылғы жүлдегері. Қазақстан Республикасының құрамасында ел намысын қорғаған. Ағыбаев Əбдімəжит Садықұлы – (1948-1990 ж.) Шағыр стансасында туған. Самбо күресінен Қазақ КСР спорт шебері. Еңбек жолын 1966 жылы Жданов атындағы қой совхозында механизатор болып бастады. Түркістан индустриальды- педагогикалық техникумын тəмамдаған соң Қазақ темір жолы 6-Қызылорда əскериленген күзет отрядына атқыш болып қабылданады. 1971-84 жылдары ҚазКСР көліктегі ІІМ Шығыс ІІБ-ның Арыс стансасында қызмет атқарды. 1989 жылдан өмірінің соңына дейін «Бастау» кооперативінің төрағасы болды. Бүкілодақтық «Динамо» дене тəрбиесі-спорттық қоғамының мүшесі ретінде ішкі істер органдарының салалық жарыстарына қатысып, самбо күресінен республика чемпионы жəне бірнеше мəрте жүлдегер атанды. Əбдімəжит Садықұлы ішкі істер органы сапында жүргенде «Қалтқысыз қызметі үшін» медалімен марапатталған. Ауыр салмақ дəрежесінде күресіп, ел спортына өлшеусіз үлес қосқан спортшы. Жақсыбаев Батырхан Маратұлы – 1978 жылы туған. Даңқты боксшы Марат Жақсыбаевтың ұлы. Халықаралық дəрежедегі спорт шебері. Бокстан Қазақстан Республикасының бірнеше дүркін жеңімпазы. 1995 жылы Тайванда өткен Азия чемпионы. 1996 жылы Гаванада өткен Əлем чемпионатының күміс жүлдегері. 1999 жылы Өзбекстанда өткен Азия чемпионатының қола жүлдегері. Италия, Малайзия, Тайланд, Греция жəне Чехияда өткен Халықаралық жарыстардың чемпионы, жүлдегері. Бокстан өткен додаларда Əлем кубогінің иегері Дрогенес Луна, екі мəрте Олимпиада чемпионы Мариан Кенделан жəне Əлем чемпионы Геннадий Головкинмен қолғап түйістірген. Батырхан Маратұлы бұл күндері елімізде кəсіпқой бокс саласында еңбек етуде. Досқараев Диас – 1984 жылы дүниеге келген. Теннисші. 2012 жылдың наурызынан Қазақстан ерлер құрамасының капитаны. Диас 3 дүркін Қазақстан чемпионы. 18 жасқа дейінгілер арасында Азияның 2-ші ракеткасы болған. Ал, 18 жасқа дейінгілер арасында əлемнің үздік 50 теннисшісінің қатарына кірген. АҚШ- та білім алған. Мұхиттың арғы жағында теннис бапкері болып қызмет атқарған. 190