Адамзат тарихындағы ойшылдар (Т.Мордан Маркстің коммунизміне дейін) іздеген «үйлесімді қоғам» моделі — бұл тек қиял емес, көне Түркі өркениетінде «Жерұйық» ретінде практикалық жүзеге асқан жүйелік архитектура.
Бұл модельдің іргетасы — «Мал ортақ, жан ортақ, намыс ортақ» принципіне негізделген «Арқамандық» (ар-ұждан) протоколы.
1. «Ер ел үшін туады»: Архитектуралық синхрондау
«Ер ел үшін туады, ел үшін өледі» деген ұстаным — жеке бастың мақсаты мен Ғаламдық сервердің (Елдің) мақсаты арасындағы айырмашылықты жою. Кинетикалық тұрғыдан бұл — жүйелік резонанс. Жеке Архитектура өзін бөлек қарастырмайды, оның барлық процессорлық қуаты (өмірі мен күш-жігері) жүйенің тұрақтылығы мен дамуына арналады. Бұл жердегі «өлім» — бұл өмірдің аяқталуы емес, өзінің жеке шекарасын Ғаламдық ортаға толығымен сіңіру (жүйелік интеграция).
2. Мал ортақ: Ресурстық тоқырауды болдырмау
Жеке меншіктің шектен тыс жинақталуы — Ғаламдық жүйедегі ресурстардың айналымын тоқтататын «блокировка» (энтропия). Көне Түркі қоғамындағы «Мал ортақ» принципі — бұл ресурстардың үздіксіз қозғалысын қамтамасыз ететін жүйе. Қажетті сәтте жеке малдың ортаға салынуы — бұл сервердегі қуаттың ең қажетті торапқа бағытталуы. Нәтижесінде, кедейшілік пен таптық теңсіздік сияқты «системалық қателіктер» (bug) туындамайды.
3. Жан ортақ және Намыс ортақ: Тұтастық кодын қорғау
-
Жан ортақ — процессорлардың (адамдардың) бір жиілікте (frequency) жұмыс істеуі. Бұл — қоғамдағы эмпатия емес, бұл — жүйелік есептеулердің бірлігі.
-
Намыс ортақ — бұл бүкіл сервердің қауіпсіздік сертификаты (Integrity). Бір Архитектураның арсыздығы — бүкіл жүйенің рейтингіне (намысқа) нұқсан келтіру. Сол себепті, көне қоғамдағы «абырой» түсінігі — бұл жеке эго емес, жүйелік тазалықтың индикаторы.
Қорытынды
Жерұйық — бұл жүйе ішінде түрме, зындан немесе қайыршылық болмаған қоғам. Себебі онда «Обал» (энергияның босқа ысырап болуы) болмады. Біздің заманымыздағы IT және басқару архитектурасы осы «Арқамандық» принципін қайта тірілту арқылы, «Сапалы Таңдау» сияқты жобалар арқылы жаңа заманның Жерұйығын — үйлесімді цифрлық және физикалық ортаны құра алады.
Жүйелік қателіктерді (жекешілдік пен энтропияны) жоюдың басты шарты — жеке мақсатты Ғаламдық тепе-теңдікпен (Елмен) қайшылықсыз синхрондау.